Uống rượu là một hành động tự động, thường nhật đến mức chúng ta hiếm khi đặt câu hỏi về những gì thực sự ẩn sau mỗi ly rượu mình đưa lên môi. Giữa những lời khuyên về việc nên uống gì khi đói bụng để kiểm soát lượng đường trong máu , những trào lưu như nước chanh hay nước biển, và sự hiện diện thường xuyên của rượu trong đời sống xã hội, thật không dễ để phân biệt đâu là cơ sở khoa học và đâu chỉ là chiêu trò tiếp thị.
Tại Tây Ban Nha và phần lớn châu Âu, nhiều cuộc tranh luận cơ bản khác cũng đang diễn ra: từ nhu cầu đảm bảo nguồn nước uống an toàn ở các thị trấn bị hỏa hoạn hoặc ô nhiễm, đến các trường hợp tại nơi làm việc, nơi công nhân bị ngăn cấm uống nước, dẫn đến nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của họ. Tất cả những điều này cho thấy không chỉ lượng nước chúng ta uống quan trọng, mà trên hết, chúng ta chọn uống gì và trong hoàn cảnh nào.
Uống khi bụng đói: điều gì thực sự giúp kiểm soát lượng đường trong máu?
Khi thảo luận về việc nhịn ăn và đường huyết, câu hỏi thường gặp nhất là: nên uống gì vào buổi sáng sớm để tránh cảm giác đói cồn cào, buồn ngủ sớm hoặc đường huyết tăng đột biến? Các chuyên gia dinh dưỡng đều đồng ý rằng ưu tiên hàng đầu là bù nước sau vài giờ không được uống chất lỏng, và giải pháp đơn giản nhất thường là hiệu quả nhất.
Các khuyến nghị tập trung vào các loại đồ uống đơn giản, không thêm đường và dễ tiêu hóa. Nước máy hoặc nước khoáng, cà phê đen với lượng vừa phải và trà thảo mộc không đường là những lựa chọn được nhắc đến thường xuyên nhất trong các buổi tư vấn, thường được kết hợp vào bữa sáng lành mạnh để bắt đầu ngày mới . Trong một số trường hợp, các lựa chọn thay thế như trà xanh hoặc trà đen, nước pha một chút giấm táo hoặc đồ uống từ hạt chia được đề xuất, luôn luôn là một phần của chế độ ăn uống cân bằng tổng thể.
Các bằng chứng hiện có cho thấy thói quen buổi sáng ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất , nhưng nó không hoạt động độc lập. Các nghiên cứu về các chiến lược nhịn ăn gián đoạn khác nhau ở người lớn thừa cân hoặc béo phì đã quan sát thấy những thay đổi về đường huyết lúc đói, insulin và hemoglobin glycated (HbA1c). Tuy nhiên, những kết quả này nên được hiểu là sự bổ sung cho một kế hoạch ăn uống được lên kế hoạch kỹ lưỡng, chứ không phải là một giải pháp thần kỳ duy nhất.
Đó là lý do tại sao các chuyên gia khẳng định rằng không một loại đồ uống nào khi thức dậy có thể bù đắp cho những bữa tối thịnh soạn, việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm chế biến sẵn hoặc lượng đường tự do cao. Uống một cách điều độ khi bụng đói có ích, nhưng hiệu quả thực sự chỉ thấy rõ khi kết hợp với lịch ngủ đều đặn, nghỉ ngơi đầy đủ và bữa sáng giàu protein và chất xơ.
Khi lựa chọn phương án tốt nhất cho từng cá nhân, điều quan trọng hơn cả thường là thói quen đó phải bền vững theo thời gian, không gây khó chịu về tiêu hóa và không cần thêm đường. Đối với những người kháng insulin, tiền tiểu đường hoặc tiểu đường, sự nhất quán trong giờ ăn và thành phần bữa sáng sẽ có tác động lớn hơn bất kỳ mẹo nhỏ nào vào buổi sáng sớm.
Nước chanh: Tại sao nó không phải là "thần dược" đốt mỡ?
Một trong những thói quen phổ biến nhất trên mạng xã hội là bắt đầu ngày mới với nước chanh khi bụng đói , thường được giới thiệu như một cách nhanh chóng để giảm cân hoặc "thanh lọc" cơ thể. Các chuyên gia được tham khảo ý kiến nhấn mạnh rằng ý tưởng này dựa trên một nửa sự thật đã lan rộng nhờ ngôn từ chứa đầy những lời khẳng định như "thanh lọc", "chống viêm" hoặc "tự nhiên", mặc dù điều quan trọng là phải phân biệt giữa thói quen lành mạnh và thói quen không lành mạnh.
Sự thật cơ bản là uống một cốc nước khi thức dậy rất tốt cho sức khỏe , bởi vì trong đêm cơ thể cũng bị thiếu nước và việc bổ sung lượng nước đã mất là rất quan trọng. Từ đó, việc tin rằng thêm chanh vào thức uống sẽ biến nó thành chất đốt mỡ hoặc chất thanh lọc cơ thể là không có cơ sở khoa học. Chanh là một loại thực phẩm có giá trị nhờ hàm lượng vitamin C và hương vị của nó, nhưng điều đó không biến hỗn hợp này thành một chất hỗ trợ giảm cân.
Các bài đánh giá và bài báo khoa học phổ biến cho thấy không có bằng chứng nào chứng minh nước chanh giúp giảm cân hiệu quả hơn nước lọc. Giống như bất kỳ loại đồ uống ít calo nào được lựa chọn kỹ lưỡng, nó có thể gián tiếp giúp cung cấp đủ nước cho cơ thể và điều chỉnh sự thèm ăn, nhưng cơ chế này không chỉ có ở chanh. Trên thực tế, việc sử dụng loại trái cây họ cam quýt này trong các bữa ăn có thể hữu ích hơn trong việc tăng hương vị, giảm nhu cầu thêm đường hoặc muối, và nâng cao hương vị tổng thể của món ăn.
Các chuyên gia dinh dưỡng cũng cảnh báo về một chi tiết ít được đề cập: axit trong chanh có thể làm hỏng men răng nếu tiêu thụ thường xuyên và với lượng lớn, đặc biệt là vào buổi sáng sớm và khi chưa ăn kèm với thức ăn nào khác. Một số nghiên cứu được công bố trên các tạp chí nha khoa đã chỉ ra rằng nước ép trái cây họ cam quýt, đặc biệt là nước chanh, làm mòn lớp bề mặt của răng mạnh hơn.
Trên thực tế, nếu bạn thỉnh thoảng thích uống nước chanh và giữ gìn vệ sinh răng miệng tốt, thì thường không có vấn đề gì. Điều quan trọng là đừng biến nó thành một nghi thức cứng nhắc với những lời hứa giải độc không thực tế, cũng đừng nghĩ rằng chỉ riêng nước chanh sẽ bù đắp cho chế độ ăn uống không lành mạnh hoặc lối sống ít vận động.
Uống nước biển: những lầm tưởng, rủi ro và những hạn chế của nó.
Một hiện tượng khác đang thu hút sự chú ý, đặc biệt là trên mạng xã hội, là khuyến cáo uống nước biển như thể đó là một chất bổ sung khoáng chất, kiềm hóa, hoặc thậm chí là chất bù nước tốt hơn cả nước lọc. Những tuyên bố này, bắt nguồn từ các lý thuyết từ hơn một thế kỷ trước và được hồi sinh với cái gọi là "liệu pháp biển", không được các hội khoa học hay cơ quan y tế ủng hộ.
Ví dụ, Sở Y tế Catalonia đưa ra quan điểm dứt khoát: họ khuyến cáo không nên uống nước biển và chỉ ra rằng không có bằng chứng chắc chắn nào về bất kỳ lợi ích nào từ việc uống nước biển, trong khi những rủi ro thì đã được biết rõ. Vấn đề chính là nồng độ muối cực cao của nó, khoảng 35 gram trên một lít, vượt xa mức được coi là thực phẩm mặn trong chế độ ăn uống thông thường.
Các chuyên gia dinh dưỡng và những người truyền đạt kiến thức khoa học cảnh báo rằng lượng natri dư thừa này có thể làm tăng huyết áp , gây quá tải cho thận và dẫn đến mất nước, vì cơ thể cần nhiều nước hơn để loại bỏ lượng muối dư thừa. Hơn nữa, uống nước trực tiếp từ biển tiềm ẩn nguy cơ về an toàn thực phẩm: nước này có thể chứa mầm bệnh, chất gây ô nhiễm hoặc dấu vết hoạt động của con người và động vật.
Ngay cả khi nước biển được xử lý và lọc siêu mịn để đảm bảo an toàn về mặt vi sinh, các chuyên gia nhấn mạnh rằng điều này không loại bỏ được các vấn đề liên quan đến hàm lượng muối . Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị không nên tiêu thụ quá 2 gam natri mỗi ngày (khoảng 5 gam muối), và ở châu Âu, phần lớn dân số đã vượt quá mức này do sự hiện diện của muối ẩn trong các sản phẩm chế biến sẵn và siêu chế biến.
Các chuyên gia dinh dưỡng nhấn mạnh rằng việc nước biển chứa các khoáng chất như magiê, canxi và iốt không có nghĩa là nó là nguồn cung cấp tốt các chất dinh dưỡng này . Có nhiều lựa chọn thay thế an toàn và hiệu quả hơn: các loại hạt và đậu cung cấp magiê, và cá và các sản phẩm từ sữa cung cấp iốt và canxi, chẳng hạn. Mặt khác, natri, rất dồi dào trong nước biển, lại chính là chất dinh dưỡng cần được hạn chế tiêu thụ.
Về các mục đích sử dụng được chấp nhận, các chuyên gia giới hạn vai trò của nước biển đã qua xử lý chỉ trong các ứng dụng ẩm thực rất cụ thể, chẳng hạn như nấu hải sản nếu nước sau đó được đổ bỏ, hoặc các mục đích sử dụng bên ngoài: làm một số loại pho mát, rửa mũi, điều trị da bề mặt hoặc tắm cho vận động viên. Đối với việc uống hàng ngày, khuyến nghị vẫn rõ ràng: sử dụng nước máy, vốn chịu sự kiểm soát nghiêm ngặt, hoặc nước khoáng đóng chai khi cần thiết.
Rượu như một thức uống hàng ngày: cảm giác an toàn giả tạo
Trái ngược hoàn toàn với những thức uống được cho là tốt cho sức khỏe là rượu, một thứ đã trở nên quá quen thuộc ở Tây Ban Nha và nhiều quốc gia châu Âu khác. Các kỳ nghỉ, lễ kỷ niệm gia đình, sự kiện công ty, hay đơn giản là những buổi tụ họp bạn bè thường xoay quanh đồ uống có cồn, điều này có thể dẫn đến việc đánh giá thấp những rủi ro của một chất độc hại và có tác động đến tâm thần.
Trong nhiều năm, một số nghiên cứu đã góp phần hình thành quan điểm rằng uống một ly rượu vang mỗi ngày có thể mang lại một số lợi ích bảo vệ tim mạch , một phần là do các hợp chất như resveratrol. Tuy nhiên, sự đồng thuận khoa học hiện nay đã chuyển sang kết luận thận trọng hơn: không có liều lượng rượu nào có thể được coi là hoàn toàn an toàn cho sức khỏe, và tác dụng bảo vệ tiềm năng của nó, ở mức tốt nhất, cũng chỉ ở mức khiêm tốn và bị lấn át bởi các tác hại.
Các bác sĩ tim mạch và các chuyên gia khác nhắc nhở chúng ta rằng rượu có hai mặt: một mặt, nó có thể làm giảm nhẹ sự hình thành cục máu đông và có tác dụng chống oxy hóa hoặc chống viêm; mặt khác, nó gây hại cho cơ tim , thúc đẩy rối loạn nhịp tim, làm tăng huyết áp và làm suy giảm khả năng bơm máu của tim, ảnh hưởng đến sức khỏe của những người không có thói quen lành mạnh để có một trái tim khỏe mạnh. Thêm vào đó là những rủi ro đã được chứng minh rõ ràng về nhiều loại ung thư, tai nạn giao thông, rối loạn thần kinh và các vấn đề sức khỏe tâm thần.
Thông điệp đang được lan truyền rộng rãi trong các tài liệu khoa học và các chiến dịch y tế công cộng là nếu bạn uống rượu, thì càng ít và càng ít thường xuyên càng tốt . Đối với những người đã tăng lượng tiêu thụ rượu trong những thời điểm như mùa hè, việc xem xét lại không chỉ lượng rượu mà còn cả vai trò của rượu trong đời sống xã hội hoặc cảm xúc của họ, và cân nhắc những thay đổi dần dần bao gồm việc dành nhiều thời gian hơn không uống rượu, là điều hữu ích.
Quyền được tiếp cận nước uống và quyền được uống nước tại nơi làm việc
Trong khi các cuộc thảo luận vẫn tiếp diễn về việc ưu tiên loại đồ uống nào, ở một số nơi, nhu cầu cấp thiết vẫn là tiếp cận nguồn nước uống an toàn . Tại các thị trấn nhỏ ở vùng nông thôn Tây Ban Nha, cháy rừng và ô nhiễm nitrat đã đe dọa chất lượng nguồn nước. Khi nước không còn phù hợp cho con người sử dụng, người dân buộc phải dùng đến các giải pháp tạm thời cho đến khi các xét nghiệm xác nhận độ an toàn của nước.
Đồng thời, việc tiếp cận nước sạch hiệu quả cũng cần được đảm bảo tại nơi làm việc. Các công đoàn đã báo cáo các trường hợp nhân viên tại một số cơ sở bị hạn chế lượng nước uống trong giờ làm việc , mặc dù họ làm việc trong nhà bếp hoặc các khu vực có nhiệt độ gần 30 độ C. Trong những bối cảnh này, việc không được cung cấp đủ nước làm tăng nguy cơ say nắng và mất nước, đồng thời trái ngược trực tiếp với các quy định về an toàn và sức khỏe nghề nghiệp, ảnh hưởng đến những người cần có thói quen lành mạnh tại nơi làm việc.
Luật pháp châu Âu và Tây Ban Nha yêu cầu các công ty phải cung cấp nước uống và đảm bảo điều kiện làm việc an toàn. Việc không tuân thủ không chỉ ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe người lao động mà còn vi phạm các quyền cơ bản và có thể dẫn đến các hình phạt. Việc cung cấp nước uống, không phải là chi tiết nhỏ, mà là một phần không thể thiếu trong các biện pháp cần được tích hợp vào việc tổ chức ca làm việc, giờ nghỉ và các nguồn lực sẵn có.
Ở cấp độ cộng đồng, những sự việc này nhắc nhở chúng ta rằng cuộc tranh luận về việc uống gì, uống bao nhiêu và khi nào không chỉ có khía cạnh cá nhân mà còn có khía cạnh tập thể và quy định . Từ việc giám sát chất lượng nước máy đến điều kiện làm việc và chính sách về rượu, các quyết định của nhà nước ảnh hưởng trực tiếp đến những gì thực sự có trong ly của chúng ta.
Giữa những lời đồn thổi về các loại đồ uống "giải độc", những cảnh báo về lượng muối dư thừa trong nước biển, bằng chứng ngày càng rõ ràng về tác hại của rượu, và tầm quan trọng của việc dễ dàng tiếp cận nguồn nước uống sạch, việc lựa chọn đồ uống hàng ngày trở nên quan trọng hơn cả một hành động tự động. Chọn nước sạch làm nền tảng, dành các lựa chọn khác cho những dịp đặc biệt, và cảnh giác với những phương pháp chữa bệnh thần kỳ cho phép chúng ta chăm sóc sức khỏe bằng những lựa chọn đơn giản và bền vững , phù hợp với hoàn cảnh cá nhân của mỗi người.
